User Tools

Site Tools


sk2:qt

Differences

This shows you the differences between two versions of the page.

Link to this comparison view

Both sides previous revisionPrevious revision
sk2:qt [2024/11/28 19:13] – [Zadania] jkonczaksk2:qt [2026/11/19 19:45] (current) – jkonczak
Line 10: Line 10:
     * użycie gniazda UDP     * użycie gniazda UDP
   * często są przygotowane do łatwego wykorzystania w pętli zdarzeń   * często są przygotowane do łatwego wykorzystania w pętli zdarzeń
-  * często pojawiają się bardziej specjalizowane klasy, np. do komunikacji żądanie-odpowiedź (HTTP).+  * często pojawiają się bardziej specjalizowane klasy, np. do komunikacji żądanie-odpowiedź (HTTP) czy szyfrowanej (SSL/TLS).
 Takie podejście pozwala przygotować wygodne i łatwe do nauczenia interfejsy programistyczne do obsługi sieci. Trzeba jednak pamiętać że takie interfejsy są tworzone pod typowe zastosowania, co czasami ogranicza możliwości ich wykorzystania. Takie podejście pozwala przygotować wygodne i łatwe do nauczenia interfejsy programistyczne do obsługi sieci. Trzeba jednak pamiętać że takie interfejsy są tworzone pod typowe zastosowania, co czasami ogranicza możliwości ich wykorzystania.
  
Line 18: Line 18:
  
 === O Qt === === O Qt ===
-Qt to framework (zestaw bibliotek i narzędzi) dla języka C+''''+. Duży nacisk w Qt jest położony na budowę aplikacji z graficznym interfejsem użytkownika i tworzenie wieloplatformowego kodu. \\+Qt to framework (zestaw bibliotek i narzędzi) dla języka C+%%%%+. Duży nacisk w Qt jest położony na budowę aplikacji z graficznym interfejsem użytkownika i tworzenie wieloplatformowego kodu. \\
 [[https://www.qt.io/product|Strona produktu]]     [[https://wiki.qt.io/About_Qt|Strona "O Qt" w wiki Qt]]     [[https://pl.wikipedia.org/wiki/Qt|Polska Wikipedia o Qt]] [[https://www.qt.io/product|Strona produktu]]     [[https://wiki.qt.io/About_Qt|Strona "O Qt" w wiki Qt]]     [[https://pl.wikipedia.org/wiki/Qt|Polska Wikipedia o Qt]]
  
 === Narzędzia === === Narzędzia ===
-<small>Qt do wersji 5 jako podstawowego systemu budowania używa dostarczonego z Qt programu ''[[https://doc.qt.io/qt-5/qmake-manual.html|qmake]]''. Dodatkowo Qt 5 wspiera oficjalnie CMake (nieoficjalnie Qt jest wspierane też przez inne systemy budowania).</small>\\+<small>Qt dostarcza własny system budowania – 
 +''[[https://doc.qt.io/qt-6/qmake-manual.html|qmake]]''.</small>\\
 Qt od wersji 6 jako podstawowego systemu budowania używa CMake ([[https://doc.qt.io/qt-6/cmake-manual.html|dokumentacja dla Qt]]) nie zaprzestając rozwoju qmake. Qt od wersji 6 jako podstawowego systemu budowania używa CMake ([[https://doc.qt.io/qt-6/cmake-manual.html|dokumentacja dla Qt]]) nie zaprzestając rozwoju qmake.
  
-Do graficznego projektowania GUI opartego o [[https://pl.wikipedia.org/wiki/Wid%C5%BCet|widżety]] dostarczany jest program ''[[https://doc.qt.io/qt-6/qtdesigner-manual.html|designer]]'', generujący pliki w formacie XML. Następnie programem ''[[https://doc.qt.io/qt-6/uic.html|uic]]'' są one automatycznie konwertowane na kod w C+''''+. \\ +Do graficznego projektowania GUI opartego o [[https://pl.wikipedia.org/wiki/Wid%C5%BCet|widżety]] dostarczany jest program ''[[https://doc.qt.io/qt-6/qtdesigner-manual.html|designer]]'', generujący pliki w formacie XML. Następnie programem ''[[https://doc.qt.io/qt-6/uic.html|uic]]'' są one automatycznie konwertowane na kod w C+%%%%+. \\ 
-<html><small></html>Qt dostarcza też silnik [[https://doc.qt.io/qt-6/qmlapplications.html|języka QML]] i biblioteki [[https://doc.qt.io/qt-6/qtquickcontrols-index.html|Qt Quick]] do budowy GUI w QML. \\ Ponadto ''assistant'' pozwala przeglądać dokumentację, ''linguist'' w łatwy sposób umożliwia tłumaczenie programu. \\ Częścią SDK do Qt jest też IDE ''qtcreator''.<html></small></html>+<small> 
 +Qt dostarcza też silnik [[https://doc.qt.io/qt-6/qmlapplications.html|języka QML]] i biblioteki 
 +[[https://doc.qt.io/qt-6/qtquickcontrols-index.html|Qt Quick]] do budowy GUI w QML. 
 +\\ 
 +Ponadto ''assistant'' pozwala przeglądać dokumentację, ''linguist'' w łatwy sposób umożliwia 
 +tłumaczenie programu. 
 +\\ 
 +Częścią SDK do Qt jest też IDE ''[[https://doc.qt.io/qtcreator/index.html|qtcreator]]''. 
 +</small>
  
 === Pętla zdarzeń, sygnały i sloty === === Pętla zdarzeń, sygnały i sloty ===
 Typowe aplikacje w Qt wykorzystują [[https://doc.qt.io/qt-6/qapplication.html#exec|pętlę zdarzeń]]. Obiekty mogą zażądać obsługi zdarzenia (zdarzenie w Qt nazywa się ''signal''), a programista za pomocą funkcji ''connect'' określa jaka funkcja (nazywana w Qt ''slot'') ma być wywoływana gdy wystąpi podane zdarzenie ([[https://doc.qt.io/qt-6/signalsandslots.html|signals and slots]]). Typowe aplikacje w Qt wykorzystują [[https://doc.qt.io/qt-6/qapplication.html#exec|pętlę zdarzeń]]. Obiekty mogą zażądać obsługi zdarzenia (zdarzenie w Qt nazywa się ''signal''), a programista za pomocą funkcji ''connect'' określa jaka funkcja (nazywana w Qt ''slot'') ma być wywoływana gdy wystąpi podane zdarzenie ([[https://doc.qt.io/qt-6/signalsandslots.html|signals and slots]]).
 \\ \\
-Qt korzysta z dodatkowego preprocesora ''[[https://doc.qt.io/qt-6/why-moc.html|moc]]''. Od Qt5 użycie ''moc'' można pominąć, jeśli korzysta się z nowej składni funkcji ''connect'' i nie definiuje własnych sygnałów.+Qt korzysta z dodatkowego preprocesora ''[[https://doc.qt.io/qt-6/why-moc.html|moc]]''.  
 +<small>Użycie ''moc'' można pominąć, jeśli korzysta się z opartej o programowanie funkcyjne 
 +składni ''connect'' i nie definiuje własnych sygnałów.</small>
 \\ \\
 <small>Zarówno ''uic'' jak i ''moc'' są wywoływane automatycznie przez system budowania qmake. <small>Zarówno ''uic'' jak i ''moc'' są wywoływane automatycznie przez system budowania qmake.
-W CMake dla Qt6 należy <html><a class="urlextern" href="https://doc.qt.io/qt-6/cmake-get-started.html#building-a-c-gui-application"></html>dodać ''qt_standard_project_setup()'' i zamiast ''add_executable'' użyć ''qt_add_executable''<html></a></html> (w Qt5 zamiast tego  trzeba włączyć opcje [[https://cmake.org/cmake/help/latest/prop_tgt/AUTOUIC.html|AUTOUIC]] i [[https://cmake.org/cmake/help/latest/prop_tgt/AUTOMOC.html|AUTOMOC]]).<html></small></html>+W CMake dla Qt6 należy <html><a class="urlextern" href="https://doc.qt.io/qt-6/cmake-get-started.html#building-a-c-gui-application"></html>dodać ''qt_standard_project_setup()'' i zamiast ''add_executable'' użyć ''qt_add_executable''<html></a></html>. 
 +</small>
  
 ===== Sieć w Qt ===== ===== Sieć w Qt =====
Line 44: Line 56:
  
 Ważniejsze klasy do obsługi socketów i podstawowe metody i sygnały: Ważniejsze klasy do obsługi socketów i podstawowe metody i sygnały:
-  * ''[[https://doc.qt.io/qt-6/qtcpserver.html|QTcpServer]]'' - klasa tworząca gniazdo nasłuchujące protokołu TCP 
-    * klasa udostępnia sygnał (zdarzenie) ''[[https://doc.qt.io/qt-6/qtcpserver.html#newConnection|newConnection]]'' 
-    * metoda ''[[https://doc.qt.io/qt-6/qtcpserver.html#listen|listen]]'' wywołuje ''bind'', ustawia ''SO_REUSEADDR''((w uproszczeniu; szczegóły tutaj: https://doc.qt.io/qt-6/qabstractsocket.html#BindFlag-enum)) i wywołuje ''listen'' 
-    * metoda ''[[https://doc.qt.io/qt-6/qtcpserver.html#nextPendingConnection|nextPendingConnection]]'' wykonuje ''accept'' 
   * ''[[https://doc.qt.io/qt-6/qtcpsocket.html|QTcpSocket]]'' - klasa gniada TCP klienckiego (łączącego się pod podany adres)   * ''[[https://doc.qt.io/qt-6/qtcpsocket.html|QTcpSocket]]'' - klasa gniada TCP klienckiego (łączącego się pod podany adres)
-    * sygnały ''[[https://doc.qt.io/qt-6/qabstractsocket.html#signals|connected]]'' i ''[[https://doc.qt.io/qt-6/qabstractsocket.html#signals|disconnected]]''((Rozłączenie gniazda poza sygnałem ''disconnected'' wygeneruje też ''errorOccured'' z argumentem ''RemoteHostClosedError''.)) +    * sygnały ''[[https://doc.qt.io/qt-6/qabstractsocket.html#signals|connected]]'' <small> i ''[[https://doc.qt.io/qt-6/qabstractsocket.html#signals|disconnected]]''((Rozłączenie gniazda poza sygnałem ''disconnected'' wygeneruje też ''errorOccured'' z argumentem ''RemoteHostClosedError''.))</small> 
-    * sygnał ''[[https://doc.qt.io/qt-6/qabstractsocket.html#signals|errorOccured]]'' (Qt w wersji ≥5.15) \\ <html><small></html> sygnał ''[[https://doc.qt.io/qt-5.14/qabstractsocket.html#signals|error]]'' (Qt w wersji przed 5.15)(( Uwaga, w nowej składni ''connect'' wymagany jest wskaźnik na funkcję, a klasa QTcpSocket ma dwie funkcje ''error''. W efekcie potrzebne jest wybranie funkcji przez rzutowanie na właściwy typ  [[https://wiki.qt.io/New_Signal_Slot_Syntax#Asynchronous_made_easier|[1]]] ))<html></small></html>+    * sygnał ''[[https://doc.qt.io/qt-6/qabstractsocket.html#signals|errorOccured]]''
     * sygnał ''[[https://doc.qt.io/qt-6/qiodevice.html#signals|readyRead]]'', określający że przyszły nowe dane do odbioru      * sygnał ''[[https://doc.qt.io/qt-6/qiodevice.html#signals|readyRead]]'', określający że przyszły nowe dane do odbioru 
     * metoda ''[[https://doc.qt.io/qt-6/qabstractsocket.html#connectToHost|connectToHost]]'' żąda połączenia pod podany adres     * metoda ''[[https://doc.qt.io/qt-6/qabstractsocket.html#connectToHost|connectToHost]]'' żąda połączenia pod podany adres
     * metoda ''[[https://doc.qt.io/qt-6/qiodevice.html#write|write]]'' pisze dane, natomiast ''[[https://doc.qt.io/qt-6/qiodevice.html#read|read]]'' i ''[[https://doc.qt.io/qt-6/qiodevice.html#readAll|readAll]]''  odbierają dane     * metoda ''[[https://doc.qt.io/qt-6/qiodevice.html#write|write]]'' pisze dane, natomiast ''[[https://doc.qt.io/qt-6/qiodevice.html#read|read]]'' i ''[[https://doc.qt.io/qt-6/qiodevice.html#readAll|readAll]]''  odbierają dane
 +  * ''[[https://doc.qt.io/qt-6/qtcpserver.html|QTcpServer]]'' - klasa tworząca gniazdo nasłuchujące protokołu TCP
 +    * klasa udostępnia sygnał (zdarzenie) ''[[https://doc.qt.io/qt-6/qtcpserver.html#newConnection|newConnection]]''
 +    * metoda ''[[https://doc.qt.io/qt-6/qtcpserver.html#listen|listen]]'' wywołuje ''bind'', ustawia ''SO_REUSEADDR''((w uproszczeniu; szczegóły tutaj: https://doc.qt.io/qt-6/qabstractsocket.html#BindFlag-enum)) i wywołuje ''listen''
 +    * metoda ''[[https://doc.qt.io/qt-6/qtcpserver.html#nextPendingConnection|nextPendingConnection]]'' wykonuje ''accept''
   * ''[[https://doc.qt.io/qt-6/qudpsocket.html|QUdpSocket]]'' - klasa obsługująca gniazda UDP   * ''[[https://doc.qt.io/qt-6/qudpsocket.html|QUdpSocket]]'' - klasa obsługująca gniazda UDP
     * sygnały identyczne jak dla ''QTcpSocket''     * sygnały identyczne jak dla ''QTcpSocket''
Line 60: Line 72:
  
 Qt jest modularny. Do włączenia modułu odpowiedzialnego za sieć należy: Qt jest modularny. Do włączenia modułu odpowiedzialnego za sieć należy:
-  * dla qmake dodać linię: \\ ''QT += network'' +  * <small>dla ''qmake'' dodać linię: \\ ''QT += network''</small> 
-  * dla cmake dodać do linii szukające Qt komponent Network, a następnie dodać go do bibliotek łączonych: \\ ''find_package(Qt6 COMPONENTS … Network …) \\ target_link_libraries(target … Qt6::Network …)'' \\ <html><small></html>Dla Qt 5 trzeba zmienić oczywiście Qt6 na Qt5 <html></small></html>+  * dla ''CMake'' dodać do linii szukające Qt komponent Network, a następnie dodać go do bibliotek łączonych: \\ ''find_package(Qt6 COMPONENTS … Network …) \\ target_link_libraries(target … Qt6::Network …)'' \\ <html><small></html>Dla Qt 5 trzeba zmienić oczywiście Qt6 na Qt5 <html></small></html>
  
 <html><small></html> <html><small></html>
Line 157: Line 169:
  
 === IP multicast - przypomnienie === === IP multicast - przypomnienie ===
-[[http://www.iana.org/assignments/multicast-addresses/multicast-addresses.xhtml|Pula adresów]] (224.0.0.0/4), w tym: lokalne dla łącza adresy (224.0.0.0/24), [[https://tools.ietf.org/html/rfc2365|Organization-Local Scope]] (239.0.0.0/24)\\+ 
 +[[http://www.iana.org/assignments/multicast-addresses/multicast-addresses.xhtml|Pula adresów]] (224.0.0.0/4), w tym: lokalne dla łącza adresy (224.0.0.0/24), [[https://tools.ietf.org/html/rfc2365|Organization-Local Scope]] (239.0.0.0/24). 
 Komputer chcąc odbierać wiadomości od grupy multicastowej musi wysłać odpowiednią wiadomość IGMP. \\  Komputer chcąc odbierać wiadomości od grupy multicastowej musi wysłać odpowiednią wiadomość IGMP. \\ 
-BSD Socket API pozwala dołączyć do grupy multicastowej na konkretnym sockecie, adresie i interfejsie, co powoduje wysłanie wspomnianej wiadomości. \\+BSD Socket API pozwala dołączyć do grupy multicastowej na konkretnym sockecie, adresie i interfejsie, co powoduje wysłanie wspomnianej wiadomości. 
 IP multicast można używać w połączeniu z protokołem UDP, natomiast nie jest wspierany przez protokół TCP. IP multicast można używać w połączeniu z protokołem UDP, natomiast nie jest wspierany przez protokół TCP.
 +
 +<small>
 +
 +Użycie IP multicast w BSD socket API: [[sk2:multicast_example]]
 \\ \\
-<html><small></html> +Lista grup mcastowych do których jest zapisany komputer: ''ip maddr'' 
-Użycie IP multicast w BSD socket API: [[sk2:multicast_example]]\\ +lub ''netstat -ng'' lub ''cat /proc/net/igmp'' 
-Lista grup mcastowych do których jest zapisany komputer: ''ip maddr'' lub ''netstat -ng'' lub ''cat /proc/net/igmp''+ 
 +<html><!-- Zajęcia w laboratorium: --> </html>
 ++++ Użycie programu socat do testowania multicastu: | ++++ Użycie programu socat do testowania multicastu: |
-Zajęcia w laboratorium: 
 <code bash> <code bash>
-socat UDP-DATAGRAM:239.0.0.1:2000,reuseaddr,bind=0.0.0.0:2000,ip-add-membership=239.0.0.1:enp0s3 STDIO+socat UDP-DATAGRAM:239.0.0.1:2000,reuseaddr,bind=0.0.0.0:2000,ip-add-membership=239.0.0.1:br0 STDIO
  
 # UDP-DATAGRAM:239.0.0.1:2000 → wysyłaj datagramy do podanego adresu (239.0.0.1:2000) i odbieraj co przyjdzie # UDP-DATAGRAM:239.0.0.1:2000 → wysyłaj datagramy do podanego adresu (239.0.0.1:2000) i odbieraj co przyjdzie
Line 175: Line 194:
 # bind=0.0.0.0:2000 → wykonaj bind na podany adres; pod tym adresem będą odbierane datagramy # bind=0.0.0.0:2000 → wykonaj bind na podany adres; pod tym adresem będą odbierane datagramy
 </code> </code>
 +++++ 
 +<html><!--
 Zajęcia zdalne: Zajęcia zdalne:
 <code bash> <code bash>
Line 186: Line 206:
 # ip-multicast-if=10.0.9.X → nakazuje wysyłać wiadomości do grupy multicastowej z podanego adresu  # ip-multicast-if=10.0.9.X → nakazuje wysyłać wiadomości do grupy multicastowej z podanego adresu 
 </code> </code>
 +--></html>
  
- +</small>
-++++ +
-<html></small></html>+
  
 //Zadanie 2.// Korzystając z {{:sk2:l6_z2_template.tar.xz|}} stwórz program, który będzie wysyłać i odbierać wiadomości z wybranej grupy multicastowej. Kod zawiera komentarze z wyszczególnionymi krokami do zrobienia (''TODO'''s). //Zadanie 2.// Korzystając z {{:sk2:l6_z2_template.tar.xz|}} stwórz program, który będzie wysyłać i odbierać wiadomości z wybranej grupy multicastowej. Kod zawiera komentarze z wyszczególnionymi krokami do zrobienia (''TODO'''s).
Line 196: Line 215:
 //Zadanie 3.// Napisz serwer czatu (serwer, który każdą otrzymaną wiadomość przekaże wszystkim połączonym klientom) wykorzystując Qt. //Zadanie 3.// Napisz serwer czatu (serwer, który każdą otrzymaną wiadomość przekaże wszystkim połączonym klientom) wykorzystując Qt.
 <html></small></html> <html></small></html>
 +
sk2/qt.txt · Last modified: by jkonczak