Table of Contents
Obsługa sieci w API / językach wysokiego poziomu
BSD socket API jest interfejsem niskiego poziomu do obsługi sieci. Pozwala on korzystać z wszystkich możliwości oferowanych przez system operacyjny. Co za tym idzie, nie jest on szczególnie wygodny, a typowe programy używające BSD socket API będą zawierać identyczne ciągi wywołań funkcji, w większości z identycznymi argumentami.
Stąd w bibliotekach / językach wysokiego poziomu są dostępne uproszczone interfejsy do obsługi sieci, które opakowują wywołania z BSD socket API.
Typowo wysokopoziomowe interfejsy:
- są obiektowe
- posiadają osobne klasy do typowych zadań:
- nawiązanie połączenia TCP do podanego adresu
- stworzenie serwera TCP
- użycie gniazda UDP
- często są przygotowane do łatwego wykorzystania w pętli zdarzeń
- często pojawiają się bardziej specjalizowane klasy, np. do komunikacji żądanie-odpowiedź (HTTP).
Takie podejście pozwala przygotować wygodne i łatwe do nauczenia interfejsy programistyczne do obsługi sieci. Trzeba jednak pamiętać że takie interfejsy są tworzone pod typowe zastosowania, co czasami ogranicza możliwości ich wykorzystania.
Qt
Wprowadzenie
O Qt
Qt to framework (zestaw bibliotek i narzędzi) dla języka C++. Duży nacisk w Qt jest położony na budowę aplikacji z graficznym interfejsem użytkownika i tworzenie wieloplatformowego kodu.
Strona produktu Strona "O Qt" w wiki Qt Polska Wikipedia o Qt
Narzędzia
Qt do wersji 5 jako podstawowego systemu budowania używa dostarczonego z Qt programu qmake. Dodatkowo Qt 5 wspiera oficjalnie CMake (nieoficjalnie Qt jest wspierane też przez inne systemy budowania).
Qt od wersji 6 jako podstawowego systemu budowania używa CMake (dokumentacja dla Qt) nie zaprzestając rozwoju qmake.
Do graficznego projektowania GUI opartego o widżety dostarczany jest program designer, generujący pliki w formacie XML. Następnie programem uic są one automatycznie konwertowane na kod w C++.
Qt dostarcza też silnik języka QML i biblioteki Qt Quick do budowy GUI w QML.
Ponadto assistant pozwala przeglądać dokumentację, linguist w łatwy sposób umożliwia tłumaczenie programu.
Częścią SDK do Qt jest też IDE qtcreator.
Pętla zdarzeń, sygnały i sloty
Typowe aplikacje w Qt wykorzystują pętlę zdarzeń. Obiekty mogą zażądać obsługi zdarzenia (zdarzenie w Qt nazywa się signal), a programista za pomocą funkcji connect określa jaka funkcja (nazywana w Qt slot) ma być wywoływana gdy wystąpi podane zdarzenie (signals and slots).
Qt korzysta z dodatkowego preprocesora moc. Od Qt5 użycie moc można pominąć, jeśli korzysta się z nowej składni funkcji connect i nie definiuje własnych sygnałów.
Zarówno uic jak i moc są wywoływane automatycznie przez system budowania qmake.
W CMake dla Qt6 należy dodać qt_standard_project_setup() i zamiast add_executable użyć qt_add_executable (w Qt5 zamiast tego trzeba włączyć opcje AUTOUIC i AUTOMOC).
Sieć w Qt
Opis z podręcznika Qt: Network Programming with Qt
W Qt funkcje sieciowe są nieblokujące (asynchroniczne).
Bufory nadawcze i odbiorcze w Qt są nieograniczone.
Ważniejsze klasy do obsługi socketów i podstawowe metody i sygnały:
QTcpServer- klasa tworząca gniazdo nasłuchujące protokołu TCP- klasa udostępnia sygnał (zdarzenie)
newConnection - metoda
nextPendingConnectionwykonujeaccept
QTcpSocket- klasa gniada TCP klienckiego (łączącego się pod podany adres)- sygnał
readyRead, określający że przyszły nowe dane do odbioru - metoda
connectToHostżąda połączenia pod podany adres
QUdpSocket- klasa obsługująca gniazda UDP- sygnały identyczne jak dla
QTcpSocket - odbiór wiadomości metodą
receiveDatagram - wysłanie wiadomości metodą
writeDatagram
Qt jest modularny. Do włączenia modułu odpowiedzialnego za sieć należy:
- dla qmake dodać linię:
QT += network - dla cmake dodać do linii szukające Qt komponent Network, a następnie dodać go do bibliotek łączonych:
find_package(Qt6 COMPONENTS … Network …)
target_link_libraries(target … Qt6::Network …)
Dla Qt 5 trzeba zmienić oczywiście Qt6 na Qt5
Przykład konsolowego klienta TCP w Qt
Zadania
Zadanie 1. Korzystając z l6_z1_template.tar.xz stwórz program, który będzie działać jak graficzna wersja programu netcat. Kod zawiera komentarze z wyszczególnionymi krokami do zrobienia (TODO's).
IP multicast - przypomnienie
Pula adresów (224.0.0.0/4), w tym: lokalne dla łącza adresy (224.0.0.0/24), Organization-Local Scope (239.0.0.0/24)
Komputer chcąc odbierać wiadomości od grupy multicastowej musi wysłać odpowiednią wiadomość IGMP.
BSD Socket API pozwala dołączyć do grupy multicastowej na konkretnym sockecie, adresie i interfejsie, co powoduje wysłanie wspomnianej wiadomości.
IP multicast można używać w połączeniu z protokołem UDP, natomiast nie jest wspierany przez protokół TCP.
Użycie IP multicast w BSD socket API: multicast_example
Lista grup mcastowych do których jest zapisany komputer: ip maddr lub netstat -ng lub cat /proc/net/igmp
Użycie programu socat do testowania multicastu:
Zadanie 2. Korzystając z l6_z2_template.tar.xz stwórz program, który będzie wysyłać i odbierać wiadomości z wybranej grupy multicastowej. Kod zawiera komentarze z wyszczególnionymi krokami do zrobienia (TODO's).
Zadanie 3. Napisz serwer czatu (serwer, który każdą otrzymaną wiadomość przekaże wszystkim połączonym klientom) wykorzystując Qt.