Różnice

Różnice między wybraną wersją a wersją aktualną.

--- so:users_chmod [2025/03/19 11:16]
jkonczak
+++ so:users_chmod [2026/03/17 15:04] (aktualna)
jkonczak [Zmiana uprawnień, grupy i użytkownika pliku]
@@ Linia 54: / Linia 54: @@
 <html></small></html>
+++++ Przykłady: | {{section>so:users_chmod:examples#id&inline&noheader}} ++++
 ===== Użytkownicy w systemie, historia logowania, komunikacja =====
@@ Linia 69: / Linia 71: @@
 <html><small></html>
-~~Zadanie.#~~ Sprawdź jacy użytkownicy byli zalogowaniu na polluksie w chwili ''2023-03-03 13:30''
+~~Zadanie.#~~ Sprawdź jacy użytkownicy byli zalogowaniu na polluksie w chwili ''2026-03-16 10:04:10''
 <html></small></html>
@@ Linia 88: / Linia 90: @@
 <html></small></html>
+++++ Przykłady: | {{section>so:users_chmod:examples#who&inline&noheader}} ++++
 ===== Przełączenie się na innego użytkownika =====
@@ Linia 93: / Linia 97: @@
 Posiadając odpowiednie uprawnienia i/lub znając odpowiednie hasło (w zależności od ustawień systemu) można przełączyć się na innego użytkownika bądź wykonać komendę jako inny użytkownik.
-Komenda ''**su** [-] [//użytkownik//]'' po autoryzacji uruchamia domyślną powłokę dla podanego użytkownika (domyślnie roota). \\
+Komenda ''**su** [-] [//użytkownik//]'' po uwierzytelnieniu uruchamia domyślną
-Komenda ''su -c //komenda// [-] [//użytkownik//]'' po autoryzacji uruchamia w domyślnej powłoce dla podanego użytkownika (domyślnie roota) podaną komendę. \\
+powłokę dla podanego użytkownika (domyślnie roota). \\
+Komenda ''su -c //komenda// [-] [//użytkownik//]'' po uwierzytelnieniu uruchamia
+w domyślnej powłoce dla podanego użytkownika (domyślnie roota) podaną komendę. \\
 ''su'' jest dostępna w każdym uniksopodobnym systemie.
 W domyślnych ustawieniach Linuksa komenda ''su'' wymaga podania hasła użytkownika docelowego (i w niektórych dystrybucjach przynależności do odpowiedniej grupy, zwykle ''wheel'').
-Na wielu dystrybucjach instalowana jest też komenda ''sudo'' która ma na celu zezwolenie wybranym użytkownikom na wykonywanie wybranych komend z uprawnieniami wskazanych użytkowników. Do autoryzacji ''sudo'' wykorzystuje hasło bieżącego bądź docelowego użytkownika.
+Na wielu dystrybucjach instalowana jest też komenda ''sudo'' która ma na celu
+zezwolenie wybranym użytkownikom na wykonywanie wybranych komend z uprawnieniami
+wskazanych użytkowników. Do uwierzytelnienia ''sudo'' wykorzystuje hasło
+bieżącego bądź docelowego użytkownika.
 W niektórych dystrybucjach komenda ''sudo'' jest nadużywana do zastąpienia komendy ''su''.
-~~Zadanie.#~~ Zaloguj się na podany przez prowadzącego serwer przez ssh (prawdopodobnie ''ssh user//N//@fe80::1%br0''). Zmień użytkownika na ''root''. Zmień użytkownika na innego ''user//N//''.
+~~Zadanie.#~~ Zaloguj się na podany przez prowadzącego serwer przez ssh
+(prawdopodobnie ''ssh user//N//@fe80::1%2'', gdzie N musisz zastąpić numerem
+swojego komputera).
+Zmień użytkownika na ''root''.
+Zmień użytkownika na innego ''user//N//''.
 <html><small></html>
@@ Linia 113: / Linia 126: @@
 <html></small></html>
+++++ Przykłady: | {{section>so:users_chmod:examples#su&inline&noheader}} ++++
 ===== Uprawnienia dostępu do plików =====
@@ Linia 167: / Linia 182: @@
 \\
 a ''rwx--x--x'' pozwalają właścicielowi na odczyt, zapis i wykonanie pliku, a grupie i pozostałym tylko na wykonanie (''711'').
+++++ Ilustracja tego na który z trzech zestawów uprawnień patrzyć|
+{{page>so:users_chmod:which_perm_group&inline&noheader}}++++
 Aby zobaczyć szczegółowe informacje o pliku, w tym uprawnienia, można wykonać ''**stat** //plik//''.
 \\
-Uprawnienia są też wyświetlane w wynikach ''ls -l'' i ''tree -p''.
+Uprawnienia są też wyświetlane w wynikach ''ls -l'' i ''tree -p'' (<small>lub razem z nazwą użytkownia i grupy ''tree -pug''(</small>).
 \\
 Wszystkie powyższe polecenia dodają na początek uprawnień literę określającą rodzaj pliku.
@@ Linia 212: / Linia 230: @@
 Zarówno ''chmod'', ''chgrp'' i ''chown'' przyjmują przełączniki ''-R'' (''--recursive'') dla rekursywnej zmiany i ''--reference=//plik//'' dla ustawienia uprawnień/grupy/właściciela identycznego jak we wskazanym pliku.
-//Ćwiczenia wykonuj na podanym przez prowadzącego serwerze. \\ Do tworzenia plików możesz wykorzystać np. komendę // ''fortune > //plik//''.
+//Ćwiczenia wykonuj na podanym przez prowadzącego serwerze (''ssh user//N//@fe80::1%2'').
+\\ Do tworzenia plików możesz wykorzystać np. komendę // ''fortune > //plik//''.
+<small>
+++++ Instrukcja jak wykonywać ćwiczenia na własnym urządzeniu z Linuksem |
+Żeby robić poniższe ćwiczenia z własnego komputera, możesz albo:
+  - Dodać do swojego systemu przykładowe grupy i użytkowników komendami:<code bash>
+groupadd even
+groupadd odd
+groupadd low
+groupadd high
+useradd -g odd  -G low  -m user1
+useradd -g even -G low  -m user2
+useradd -g odd  -G high -m user3
+useradd -g even -G high -m user4
+passwd -d user1
+passwd -d user2
+passwd -d user3
+passwd -d user4</code>
+  - Zbudować i użyć {{so:users_chmod:container-for-file-permission-labs.tar.xz|obrazu dockera}} (o ile znasz dokera), np. komendami:<code bash>
+curl -s https://www.cs.put.poznan.pl/jkonczak/_media/so:users_chmod:container-for-file-permission-labs.tar.xz | tar xJ
+docker build --tag container-for-file-permission-labs container-for-file-permission-labs
+docker run --network=none --rm -ti container-for-file-permission-labs</code>
+++++
+</small>
 ~~Zadanie.#~~ Stwórz plik. Ustaw takie prawa dostępu, żeby tylko właściciel mógł odczytać plik.
@@ Linia 226: / Linia 268: @@
 ~~Zadanie.#~~ Stwórz plik. Ustaw takie prawa dostępu, żeby tylko właściciel i pozostali mogli odczytać plik. Sprawdź czy osoba należąca do grupy pliku może go odczytać.
-~~Zadanie.#~~ Stwórz katalog ze zwykłym plikiem w środku. Odbierz prawo do wykonywania katalogu. Spróbuj wylistować katalog, wejść do katalogu i wyświetlić plik bez wchodzenia do katalogu.
+~~Zadanie.#~~ Stwórz katalog K ze zwykłym plikiem P i pustym podkatalogiem w środku.
+Odbierz prawo do wykonywania katalogu K.
+Spróbuj wylistować ze szczegółami katalog K, wejść do niego,
+oraz wyświetlić plik P bez wchodzenia do katalogu K.
-~~Zadanie.#~~ Zmień prawa dostępu katalogu na ''u=rwx,go=rx''. Stwórz w tym katalogu zwykły plik. Wyświetl plik jako inny użytkownik. Wyświetl zawartość katalogu jako inny użytkownik. \\ Następnie zmień prawa do katalogu ''u=rwx,go=x''. Spróbuj ponownie wyświetlić plik i zawartość katalogu jako inny użytkownik.
+~~Zadanie.#~~ Zmień prawa dostępu katalogu na ''u=rwx,go=rx''. Stwórz w tym
+katalogu zwykły plik. Wyświetl plik jako inny użytkownik. Wyświetl zawartość
+katalogu jako inny użytkownik.
+\\
+Następnie zmień prawa do katalogu na ''u=rwx,go=x''. Spróbuj ponownie
+wyświetlić plik i zawartość katalogu jako inny użytkownik.
 ~~Zadanie.#~~ Stwórz katalog z prawami dostępu ''777'' i stwórz w nim dwa pliki. Jednemu z nich ustaw prawa ''600''. Z innego użytkownika spróbuj usunąć oba pliki.
@@ Linia 234: / Linia 284: @@
 ~~Zadanie.#~~ W katalogu użytkownika A z prawami dostępu ''777'' stwórz jako użytkownik B dwa katalogi: jeden pusty, jeden z plikiem w środku. Spróbuj usunąć te katalogi jako użytkownik A.
-~~Zadanie.#~~ Czy możesz zmienić nazwę katalogu K który nie dał się usunąć w poprzednim zadaniu? Czy możesz przenieść katalog K do innego? Czy możesz przenieść katalog zawierający K do innego?
+~~Zadanie.#~~ Czy możesz zmienić nazwę katalogu K który nie dał się usunąć w
+poprzednim zadaniu? Czy możesz przenieść katalog K do innego katalogu? Czy
+możesz przenieść katalog zawierający K do innego katalogu?
 ~~Zadanie.#~~ Stwórz plik i katalog z plikiem w środku i odbierz wszystkim trzem wszystkie uprawnienia. Zmień użytkownika na root i spróbuj wyświetlić oba pliki.
 ~~Zadanie.#~~ Z roota zmień właściciela wybranego pliku. Następnie zmień grupę innego pliku na ''www-data''.
+<html><style>.wrap_nomargin{margin:0} .wrap_nomargin p{margin:0}</style></html>
+<WRAP nomargin>
+Przykłady:
+++++ umask | {{section>so:users_chmod:examples#umask&inline&noheader}} ++++
+++++ manipulacja uprawnieniami | {{section>so:users_chmod:examples#chmod&inline&noheader}} ++++
+++++ user, group czy others | {{section>so:users_chmod:examples#ugo&inline&noheader}} ++++
+++++ uprawnienia tylko do zapisu, odczytu | {{section>so:users_chmod:examples#write_only&inline&noheader}} ++++
+++++ tworzenie/usuwanie wpisów w katalogach | {{section>so:users_chmod:examples#dir_create_remove&inline&noheader}} ++++
+</WRAP>
+++++ suid i sgid | {{section>so:users_chmod:examples#suid_sgid&inline&noheader}} ++++
 ===== Data utworzenia, modyfikacji, dostępu =====
@@ Linia 265: / Linia 328: @@
 <html></small></html>
+++++ Przykłady: | {{section>so:users_chmod:examples#touch&inline&noheader}} ++++
 ~~META:
 language = pl
 ~~

Jan Kończak

Narzędzia użytkownika

Narzędzia witryny

Różnice

Narzędzia strony