Differences

This shows you the differences between two versions of the page.

--- bio-sk:fizyczna_okablowanie [2024/10/10 10:17] – utworzono jkonczak
+++ bio-sk:fizyczna_okablowanie [2026/10/19 11:41] (current) – jkonczak
@@ Line 1: / Line 1: @@
-===== Warstwa fizyczna ethernetu =====
+===== Ethernet =====
-==== Warstwa fizyczna – ogólnie ====
+Kolokwialnie mówiąc, Ethernet to najpopularniejszy obecnie rodzaj przewodowych
+sieci lokalnych.
+\\
+Dzisiejszy Ethernet to rodzaj sieci opisany przez rodzinę standardów IEEE
+z rodziny [[https://en.wikipedia.org/wiki/IEEE_802.3|802.3]].
+Ethernet realizuje zadania warstwy fizycznej i warstwy łącza danych – czyli
+pozwala wymieniać się wiadomościami bezpośrednio połączonym urządzeniom.
-Zwykle w całości realizowana przez sprzęt.\\
+<small>
-Główne zadanie – **pozwala wysyłać i odbierać bity**\\
-Protokoły opisują wszystko potrzebne do przesłania bitów (m. in. medium, synchronizację, kodowanie, detekcję błędów, korekcję)\\
-Całkowity brak interpretacji przesyłanych danych\\
-Udostępnia informacje o stanie i pozwala zmieniać część ustawienia (np. prędkość, dupleks, kanał radiowy)
-==== Standardy – ethernet ====
+Warstwa fizyczna (zwykle w całości realizowana przez sprzęt) ma pozwalać na
+wysyłanie i odbieranie bitów, zajmując się zjawiskami fizycznymi i transmisją
+sygnałów (np. elektrycznych).
+\\
+Warstwa łącza danych określa jakie bity mają być przesyłane przez warstwę
+fizyczną żeby wysłać wiadomość do konkretnego odbiorcy, przy czym wiadomości
+da się wysłać tylko do urządzeń połączonych bezpośrednio lub połączonych za
+pośrednictwem przełączników (ang. switch; bądź innych urządzeń pracujących
+warstwie łącza danych).
+Wiadomości na tej warstwie łącza danych nazywane są ramkami.
+</small>
+===== Warstwa fizyczna ethernetu =====
+<small>W materiałach do laboratorium są wybrane istotne dla użytkownika aspekty
+warstwy fizycznej ethernetu.</small>
+==== Prędkości ====
-Warstwę fizyczną ethernetu opisują standardy IEEE z rodziny
+Część standardów IEEE z rodziny [[https://en.wikipedia.org/wiki/IEEE_802.3|802.3]]
-**[[https://en.wikipedia.org/wiki/IEEE_802.3|802.3]]**.
+opisuje jak mają wyglądać kable i sygnały pozwalające wymieniać dane z konkretną
+prędkością.
 \\
 Te standardy wprowadzają nazwy takie jak ''10BASE-T'', ''40GBASE-LR4'', czy
@@ Line 19: / Line 40: @@
 medium ("kabla").
-W tej chwili większość urządzeń końcowych wykorzystuje jeszcze gigabitowy
+W tej chwili większość urządzeń końcowych wykorzystuje gigabitowy Ethernet
-Ethernet (''1000BASE-T''), nowy sprzęt powoli przechodzi na 2.5 GBit/s lub
+(''1000BASE-T'').
-GBit/s (''2.5GBASE-T''/''10GBASE-T'').
+\\
+Nowy sprzęt ma teraz już często karty o prędkości na 2.5 GBit/s lub 10 GBit/s
+(''2.5GBASE-T''/''10GBASE-T'').
 \\
 Sprzęt sieciowy i sprzęt używany w bardziej wymagających zastosowaniach używa
@@ Line 28: / Line 51: @@
 [[https://en.wikipedia.org/wiki/Terabit_Ethernet|[2]]].
-Standardy określają też maksymalną wspieraną długość kabla i to, czy można naraz
+Te standardy określają też maksymalną wspieraną długość kabla i to, czy można
-nadawać i odbierać (full duplex), czy można naraz tylko nadawać bądź odbierać
+naraz nadawać i odbierać (full duplex), czy też można w danej chwili tylko
-(half duplex).
+nadawać bądź tylko odbierać (half duplex).
-==== Wybrane aspekty warstwy fizycznej ====
+==== Wykrywanie łącza i autonegocjacja ====
-Na warstwie fizycznej odbywa się **autonegocjacja** (http://en.wikipedia.org/wiki/Autonegotiation)
+Na warstwie fizycznej odbywa się **[[http://en.wikipedia.org/wiki/Autonegotiation|autonegocjacja]]**
 która wybiera najlepszy standard wspierany przez obie strony.
 \\
 Pozwala to też na **wykrywanie łącza** – określenie czy coś w ogóle jest po drugiej stronie.
+<small>
 Stare standardy (np. ''100BASE-TX'') wysyłały dane jedną parą przewodów i
 odbierały drugą, więc łącząc dwa komputery ze sobą należało zamienić kolejność
@@ Line 45: / Line 69: @@
 łącząc komputer ze switchem należało użyć **kabla prostego** – mającego przewody
 ułożone we wtyczce w tej samej kolejności z obu stron.
+</small>
 Począwszy od gigabitowego ethernetu karty sieciowe mają obowiązek implementować
-funkcję **auto MDI-X** (http://en.wikipedia.org/wiki/MDI-X), czyli rozpoznawać
+funkcję **[[http://en.wikipedia.org/wiki/MDI-X|auto MDI-X]]**, czyli rozpoznawać
 czy są połączone kablem prostym czy skrosowanym i działać niezależnie od użytego
 kabla. \\ (Z tego powodu kable skrosowane praktycznie wyszły z użycia.)
-Urządzenia Ethernetowe działające na tej warstwie to regenerator / wzmacniak
+==== Wybudzanie komputerów po sieci ====
-(repeater) i koncentrator (hub).
 [[https://pl.wikipedia.org/wiki/Wake_on_LAN|Wake on Lan]] jest funkcją kart
 sieciowych pozwalającą im włączyć komputer po otrzymaniu odpowiedniego pakietu.
+==== Zasilanie urządzeń po kablu sieci komputerowej ====
 Kabel sieciowy można też wykorzystać do zasilania podłączonych urządzeń. Takie
@@ Line 61: / Line 87: @@
 i jest popularne np. przy kamerach czy punktach dostępu do sieci bezprzewodowej.
-==== Narzędzia ====
+==== Narzędzia  w Linuksie ====
-Diody LED przy porcie ethernetowym przynajmniej wskazują czy nawiązano
+Z poziomu systemu operacyjnego można odczytać informacje o działaniu ethernetowych
-połączenie. Producent decyduje jakie funkcje pełnią dodatkowo (np. wskazywanie
+kart sieciowych i zmienić niektóre parametrów ich pracy.
-kolorem z jaką prędkością działa karta, czy mruganie w trakcie wysyłania
+\\
-danych).
+W Linuksie służy do tego program  ''ethtool'' <small>(i starszy ''mii-tool'')</small> \\
+''ethtool <//ifname//>'' – wyświetla podstawowe informacje o stanie karty.
-Narzędzia do zarządzania warstwą fizyczną Ethernetu w Linuksie: <small>''mii-tool''</small> / ''ethtool'' \\
-''ethtool <//ifname//>'' – wyświetla podstawowe informacje \\
-''ethtool --identify <//ifname//>'' – prosi kartę o to, by zamrugała diodami tak
-żeby można było ją odróżnić od innych((Twórca sterownika lub producent sprzętu
-określa jak to mruganie wygląda))
-**Informacje o tym, czy połączenie na warstwie fizycznej zostało nawiązane można sprawdzić przez:**<html><div style="margin-top:-1.2em"></div></html>
+<small>Współcześnie karty sieciowe potrafią wykonać za procesor część
-| ''ip link'' / ''ip address'' | //brak pozostałych//                   | karta jest wyłączona |
+przetwarzania ramek – producenci dodają rozumienie wybranych elementów
-|  :::                       | ''<…,**NO-CARRIER**,…,**UP**,…> state DOWN'' | brak połączenia na warstwie fizycznej |
+protokołów warstwy sieci i transportu tak żeby odciążyć procesor tam gdzie
-|  :::                       | ''<…,**UP**,…,**LOWER_UP**,…> state UP''     | jest połączenie na warstwie fizycznej (i łącza danych) |
+to jest możliwe. Listę takich funkcji (i to czy są włączone) można sprawdzić
-|   ''ifconfig'' | //brak pozostałych// | karta jest wyłączona |
+wykonując komendę ''ethtool --show-features<//ifname//>''</small>
-|   :::          | ''<…,**UP**,…>'' | brak połączenia na warstwie fizycznej |
-|   :::          | ''<…,**UP**,…,**RUNNING**,…>'' | jest połączenie na warstwie fizycznej  (i łącza danych) |
-|    ''ethtool'' | ''Link detected: no''  | karta jest wyłączona lub \\ brak połączenia na warstwie fizycznej |
-|   :::          | ''Link detected: yes'' | jest połączenie na warstwie fizycznej |
-|  lampka przy porcie | nie świeci  | karta jest wyłączona lub \\ brak połączenia na warstwie fizycznej |
-|  :::                | zapalona | jest połączenie na warstwie fizycznej |
-==== Przykładowe wyniki poleceń ====
+++++ Przykład wyniku komendy ethtool |
-++++ Wynik ethtool |
 <html><pre>
 <b>/ # ethtool eth0</b>
@@ Line 127: / Line 141: @@
 ++++
-++++ Stan interfejsu | ''eth0'' włączona i podłączona \\
-''eth1'' włączona i niepodłączona \\
-''eth2'' wyłączona
-<html><pre>
-<b>/ # ip l</b>
-: eth0: &lt;BROADCAST,MULTICAST,<span style="background-color:rgba(0,255,0,0.4)">UP</span>,<span style="background-color:rgba(0,0,255,0.2)">LOWER_UP</span>&gt; mtu 1500 qdisc noqueue state UP mode DEFAULT group default qlen 1000
-    link/ether da:a8:fb:92:2d:df brd ff:ff:ff:ff:ff:ff link-netnsid 0
-: eth1: &lt;<span style="background-color:rgba(255,0,0,0.2)">NO-CARRIER</span>,BROADCAST,MULTICAST,<span style="background-color:rgba(0,255,0,0.3)">UP</span>&gt; mtu 1500 qdisc noqueue state LOWERLAYERDOWN mode DEFAULT group default qlen 1000
-    link/ether 4e:b4:72:09:49:fe brd ff:ff:ff:ff:ff:ff link-netnsid 0
-: eth2: &lt;BROADCAST,MULTICAST&gt; mtu 1500 qdisc noop state DOWN mode DEFAULT group default qlen 1000
-    link/ether 86:c9:1d:eb:7f:48 brd ff:ff:ff:ff:ff:ff link-netnsid 0
-<b>/ # ifconfig -a</b>
-eth0      Link encap:Ethernet  HWaddr DA:A8:FB:92:2D:DF
-          inet addr:10.42.0.238  Bcast:10.42.0.255  Mask:255.255.255.0
-          inet6 addr: fe80::d8a8:fbff:fe92:2ddf/64 Scope:Link
-          <span style="background-color:rgba(0,255,0,0.4)">UP</span> BROADCAST <span style="background-color:rgba(0,0,255,0.2)">RUNNING</span> MULTICAST  MTU:1500  Metric:1
-          RX packets:1321 errors:0 dropped:0 overruns:0 frame:0
-          TX packets:1058 errors:0 dropped:0 overruns:0 carrier:0
-          collisions:0 txqueuelen:1000
-          RX bytes:2681185 (2.5 MiB)  TX bytes:123368 (120.4 KiB)
-eth1      Link encap:Ethernet  HWaddr 4E:B4:72:09:49:FE
-          <span style="background-color:rgba(0,255,0,0.4)">UP</span> BROADCAST MULTICAST  MTU:1500  Metric:1
-          RX packets:0 errors:0 dropped:0 overruns:0 frame:0
-          TX packets:0 errors:0 dropped:0 overruns:0 carrier:0
-          collisions:0 txqueuelen:1000
-          RX bytes:0 (0.0 B)  TX bytes:0 (0.0 B)
-eth2      Link encap:Ethernet  HWaddr 86:C9:1D:EB:7F:48
-          BROADCAST MULTICAST  MTU:1500  Metric:1
-          RX packets:0 errors:0 dropped:0 overruns:0 frame:0
-          TX packets:0 errors:0 dropped:0 overruns:0 carrier:0
-          collisions:0 txqueuelen:1000
-          RX bytes:0 (0.0 B)  TX bytes:0 (0.0 B)
-<b>/ # ethtool eth0 | grep 'Link detected:'</b>
-        Link detected: yes
-<b>/ # ethtool eth1 | grep 'Link detected:'</b>
-        Link detected: no
-<b>/ # ethtool eth2 | grep 'Link detected:'</b>
-        Link detected: no
-</pre></html>
-++++
 ===== Elementy okablowania strukturalnego =====
-//Patch panel// – <html><span title="[czyt. dający się na stałe zamontować kawałek blachy]">panel</span></html> do [[https://pl.wikipedia.org/wiki/Rack| szaf rackowych (szaf 19")]] zwykle z gniazdami ethernetowymi. [[http://pl.wikipedia.org/wiki/Panel_krosowniczy|[1]]]
+//Patch panel// – <html><span title="[czyt. dający się na stałe zamontować kawałek blachy]">panel</span></html>
+do [[https://pl.wikipedia.org/wiki/Rack| szaf rackowych (szaf 19")]] zwykle
+z gniazdami ethernetowymi. [[http://pl.wikipedia.org/wiki/Panel_krosowniczy|[1]]]
 //Okablowanie poziome// – kable leżące w (lub zawieszone na) ścianach od "ostatniego" patch panelu do gniazd przy stacjach
@@ Line 199: / Line 170: @@
 W Polsce głównie stosuje się normy PN-EN 50173 i PN-EN 50174 bądź ISO/IEC 11801.
 </small>
+<WRAP right>
+{{bio-sk:fizyczna_okablowanie:skretka.webp?150|Skrętka ze zdjętą zewnętrzną izolacją i odgiętą jedną z czterech par}}
+</WRAP>
 ==== Skrętka miedziana ====
@@ Line 204: / Line 179: @@
 //Skrętka// – kabel złożony z par skręconych przewodów.
 \\
-W kontekście sieci komputerowych to 4 pary skręconych ze sobą przewodów [[http://pl.wikipedia.org/wiki/Skrętka|[1]]].
+W kontekście sieci komputerowych to 4 pary skręconych ze sobą przewodów
+[[http://pl.wikipedia.org/wiki/Skrętka|[1]]].
 \\
-<small>Zwykle pary też są skręcone wzajemnie, a każda para ma różną ilość
+<small>Czasami pary też są skręcone wzajemnie, a każda para ma różną ilość
 skrętów na metr - wszystko w celu minimalizacji zakłóceń.</small>
+<WRAP clear/>
+<WRAP left>
+{{bio-sk:fizyczna_okablowanie:linka-drut.webp?150|W lewym przewodzie żyły są z pojedynczego drutu, w prawym – linka, tzn. wiele cienkich drucików. Na zdjęciu po prawej widoczny też rip cord.}}
+</WRAP>
 //Drut// – "lita" żyła. \\
 //Linka// – żyła spleciona z cienkich drucików. \\
@@ Line 216: / Line 196: @@
 Poza parami miedzianymi we wspólnej izolacji znajduje się też ripcord – (zwykle
-nylonowa) linka pozwalająca na przecięcie izolacji (i zwiększająca odporność
+nylonowa) linka pozwalająca na przecięcie izolacji.
-kabla na rozciąganie).
+<WRAP clear/>
-=== Kategorie kabli miedzianych i ekranowanie ===
+==== Kategorie kabli miedzianych i ekranowanie ====
+<WRAP right>
+{{bio-sk:fizyczna_okablowanie:kategorie-znaczenia.webp?80|Oznaczenie kategorii i ekranowania na kablach}}
+</WRAP>
+\\
 **Kategoria kabla** określa jakie parametry (elektryczne, wytrzymałościowe etc.) musi spełniać. Spotykane w sieciach kategorie to:
   * 5e – pozwala na użycie do 2.5Gbps, na odległości do 100m (2.5GBASE-T)((Oryginalnie zaprojektowana dla 1Gbps w standardzie 1000BASE-T, standard 2.5GBASE-T opracowano tak by na starych kablach uzyskać większą prędkość.))
@@ Line 229: / Line 213: @@
 \\
 Kategorie dotyczą zarówno kabli jak i gniazd i wtyczek!
+<WRAP clear/>
-Zewnętrzne zakłócenia elektormagnetyczne mogą zakłócić transmisję danych po
+<WRAP left>
+{{bio-sk:fizyczna_okablowanie:uftp-futp.webp?150|Różne wykonania ekranu: kabel F/UTP z góry, kabel U/FTP z dołu}}
+\\
+{{bio-sk:fizyczna_okablowanie:sftp1.webp?72|Różne wykonania ekranu: kabel S/FTP – każda z par foliowana, całość w siatce}}
+{{bio-sk:fizyczna_okablowanie:sftp2.webp?72|Różne wykonania ekranu: kabel S/FTP – każda z par foliowana, całość w siatce}}
+</WRAP>
+Zewnętrzne zakłócenia elektromagnetyczne mogą zakłócić transmisję danych po
 kablu sieciowym. Dlatego w instalacjach narażonych na zakłócenia lub przy
 wykorzystaniu prędkości 10Gbps lub wyższych stosuje się **ekranowanie** –
 otoczenie ich metalową folią lub siatką.
+<html><div style="margin-top:-1.4em"></div></html>
+<small>
 Można ekranować cały kabel (F/UTP) lub każdą parę żył z osobna (U/FTP) lub
-jedno i drugie. Spotykane w handlu nieścisłe określenie FTP oznacza zwykle
+jedno i drugie.
+\\
+Spotykane w handlu nieścisłe określenie FTP oznacza zwykle
 "jakieś ekranowanie". Znaczenie liter:<html><div style="margin-top:-1.2em"></div></html>
   * U - nieekranowana
@@ Line 242: / Line 238: @@
 W kablu ekranowanym folią zawsze znajduje się też dodatkowy (zwykle stalowy)
 drut zapewniający dobre elektryczne połączenie ekranu ze wtyczkami.
-\\
+</small>
+<html><div style="margin-top:-1.4em"></div></html>
 Dla poprawnej pracy ekran powinien być ciągły od urządzenia na jednym końcu
 aż do urządzenia na drugim – wszystkie elementy (gniazdo, wtyczka, kabel etc.)
 muszą być ekranowane.
+\\
+Ekranowane kable mają dodatkowo metalowy (niemiedziany) drut który należy
+połączyć z ekranem w gnieździe/wtyczce kończącej kabel.
+<WRAP clear/>
 Nieekranowany kabel kategorii 5e (UTP 5e) jest jeszcze często używany do
-poziomego okablowania (do urządzeń końcowych).
+niskobudżetowego poziomego okablowania (do urządzeń końcowych).
 \\
 Do połączeń między switchami
 (i routerami) zwykle wykorzystuje się wyższe kategorie (np. 6A) lub światłowód.
-===  Wtyczki i gniazda ===
+====  Wtyczki i gniazda ====
+<WRAP right>
+{{bio-sk:fizyczna_okablowanie:8p8c.webp?150|Nieekranowany wtyk modularny z kolejnością T568B}}
+</WRAP>
 Poprawna nazwa wtyczki (i odpowiadającego gniazda) używanej w Ethernecie to
 [[http://pl.wikipedia.org/wiki/8P8C|8P8C]]. W praktyce wtyczki są nazywane RJ45
@@ Line 262: / Line 269: @@
 [[http://pl.wikipedia.org/wiki/TIA/EIA-568-B|TIA/EIA-568-B]] \\
 Definiuje on dwa zakończenia – T568B oraz T568A. \\
-Kabel prosty zarabia się mając na obu końcach standard "B" \\
+Kabel prosty zarabia się mając na obu końcach ten sam standard (zwykle "B"). \\
 <small>Kabel skrosowany zarabia się mając na jednym końcu "A", na drugim "B".</small>
 <html><p style="margin-bottom:0">Zakończenie T568B to:</p><div style="font-weight: bold; text-align: center; display:inline-block; -webkit-text-stroke: 0.2pt black;">
@@ Line 279: / Line 285: @@
 Na wtyczkę patrzy się od tej strony, na której są styki (od tej bez zatrzasku). \\
 Pary p i z są używane w 100BASE-TX, stąd zakończenie T568A ma je parami zamienione.
+<WRAP clear/>
 Zaciskając gniazdo trzeba się upewnić czy przewody są we właściwej kolejności
@@ Line 285: / Line 293: @@
 Zewnętrzna izolacja kabla powinna wchodzi we wtyczkę tak, by była chwycona przez
 wtyczkę w trakcie zaciskania.
+Zarabianie nieekranowanego wtyku modularnego kategorii 5/5e/6: \\
+{{bio-sk:fizyczna_okablowanie:zarabianie1.webp?150|Najpierw należy zdjąć izolację na długości kilku centymetrów}}
+{{bio-sk:fizyczna_okablowanie:zarabianie2.webp?150|Następnie ułożyć żyły w kolejności (i dalej aż do włożenia do wtyczki przytrzymywać je palcami we właściwej kolejności)}}
+{{bio-sk:fizyczna_okablowanie:zarabianie3.webp?150|Żyły trzeba równo przyciąć na właściwą długość (przymierzyć do wtyczki)}}
+{{bio-sk:fizyczna_okablowanie:zarabianie4.webp?150|Żyły muszą dochodzić do końca wtyczki; łatwo to określić przy nieekranowanej wtyczce, przy ekranowanej zostaje patrzeć na czoło wtyczki czy miedź końców żył "przebłyskuje"}}
+{{bio-sk:fizyczna_okablowanie:zarabianie5.webp?150|Po sprawdzeni że wszystko jest OK, wtyczkę można zacisnąć}}
+Zarabianie gniazd używających łączówek LSA plus: \\
+{{bio-sk:fizyczna_okablowanie:punch1.webp?150|Po zdjęciu izolacji należy ułożyć żyły zgodnie z oznaczeniami na gnieździe (oczywiście można układać i wciskać żyły porcjami)}}
+{{bio-sk:fizyczna_okablowanie:punch2.webp?150|Następnie po kolei należy wcisnąć żyły do złącza – pamiętaj że nożyczki wciskacza muszą być na zewnątrz}}
+{{bio-sk:fizyczna_okablowanie:punch3.webp?150|Gniazdo z wciśniętą połową żył}}
+{{bio-sk:fizyczna_okablowanie:punch4.webp?150|Identycznie zarabia się gniazda w panelach}}
+<html>
+<span style="vertical-align:center">
+  <video width="150" autoplay controls muted loop>
+    <source src="/jkonczak/_media/bio-sk:fizyczna_okablowanie:punch5.webm" type="video/webm" />
+  </video>
+</span>
+</html>
+++++ Zarabianie wtyków przelotowych, wtyków  wyższych kategorii |
+Wtyki przelotowe: \\
+{{bio-sk:fizyczna_okablowanie:przelotowa1.webp?150|Z prawej wtyk przelotowy – ma otwory na kable na wylot}}
+{{bio-sk:fizyczna_okablowanie:przelotowa2.webp?150|Łatwiej ułożyć kable w takim wtyku, zarabia się go normalnie, po zarobieniu należy obciąć kable szczypcami bądź ostrym nożem (są wprawdzie zarabiarki które mają dodatkowy nóż do tego, ale często i tak trzeba po nich poprawiać szczypcami)}}
+Zarabianie nieekranowanego wtyku modularnego kategorii 6a/7/8: \\
+{{bio-sk:fizyczna_okablowanie:wtyk_z_insertem1.webp?75|Wtyki wyższych kategorii mają dodatkowy element – "insert" do uporządkowania kabli, oraz solidniej zrobiony ekran do zagniecenia na izolacji przewodu}}
+{{bio-sk:fizyczna_okablowanie:wtyk_z_insertem2.webp?75|Żyły z izolacją mają zbyt dużą średnicę żeby je ułożyć płasko, stąd potrzebny "insert" pozwalający ułożyć kable zygzakiem }}
+{{bio-sk:fizyczna_okablowanie:wtyk_z_insertem3.webp?75|Z kabla najpierw należy zdjąć foliowe ekrany (siatkowe można naciągnąć do tyłu na izolację przewodu); stalowa nieizolowana żyła ekranu musi zostać! }}
+{{bio-sk:fizyczna_okablowanie:wtyk_z_insertem4.webp?75|Następnie układa się żyły w insercie we właściwej kolejności}}
+{{bio-sk:fizyczna_okablowanie:wtyk_z_insertem5.webp?75|Żyły należy dociąć przymierzając długość wtyczką}}
+{{bio-sk:fizyczna_okablowanie:wtyk_z_insertem6.webp?75|"Insert" trzeba cofnąć na początek żył i ostrożnie włożyć do wtyku}}
+{{bio-sk:fizyczna_okablowanie:wtyk_z_insertem7.webp?75|Jak zwykle należy sprawdzić czy żyły doszły do końca wtyku i jeżeli wszystko jest w porządku, to zacisnąć}}
+{{bio-sk:fizyczna_okablowanie:wtyk_z_insertem8.webp?75|Stalowy drut ekranu z przewodu należy połączyć z ekranem wtyku (tutaj: owinięto o ekran, przy prawidłowym zaciśnięciu ekranu wtyku wystarczy ułożyć pod ekranem)}}
+{{bio-sk:fizyczna_okablowanie:wtyk_z_insertem9.webp?75|Na końcu należy zacisnąć ekran wtyku (znów, są do tego dedykowane narzędzia, a instalatorzy i tak biorą do ręki kombinerki); po zaciśnięciu warto zabezpieczyć wtyk dedykowaną osłoną, rurką termokurczliwą albo nawet taśmą izolacyjną}}
+++++
 <small>TIA/EIA-568-B to aktualna norma amerykańska dotycząca okablowania
@@ Line 296: / Line 341: @@
 Narzędzie do zarabianie gniazd i patch paneli to wciskacz LSA / nóż krone / narzędzie uderzeniowe / nóż krosowniczy / punch down tool [[https://en.wikipedia.org/wiki/Krone_LSA-PLUS|[1]]] [[https://en.wikipedia.org/wiki/Punch_down_tool|[2]]]
-=== Testowanie i mierzenie skrętki ===
+-------
+//Wszystko poniżej jest uzupełnieniem tematu dla zainteresowanych//
+-------
+==== [ekstra] Testowanie i mierzenie skrętki ====
 Przypomnienie z fizyki: //decybel// (dB, czyli 1/10 bela) to liczba - decybel
 nie oznacza żadnej wielkości fizycznej. W decybelach wyraża się **stosunek
@@ Line 303: / Line 357: @@
 <small>Przykład: spadek o -30dB oznacza, że moc spadła o -3B, czyli 10<sup>-3</sup>, czyli wynosi 0.001 pierwotnej.</small>
-Każdym miernikiem można sprawdzić poprawność zarobienia – tzn. czy przewody są we właściwej kolejności.
+Każdym testerem można sprawdzić poprawność zarobienia – tzn. czy przewody są we właściwej kolejności.
+\\
+{{bio-sk:fizyczna_okablowanie:miernik1.webp?150|Przykładowy tester – mruga po kolei diodami, sprawdzenie poprawności to sprawdzenie czy diody po kolei mrugają na zdalnym elemencie}}
+{{bio-sk:fizyczna_okablowanie:miernik2.webp?150|Inteligentniejszy tester – wyświetla graficznie czy kabel jest w porządku; zauważ że do sprawdzenia toru z gniazdem trzeba użyć sprawdzonego kabla do połączenia gniazda z testerem}}
 Zaawansowane mierniki pozwalają dodatkowo sprawdzić:
@@ Line 326: / Line 383: @@
 zwykle różnego rodzaju [[https://en.wikipedia.org/wiki/Small_Form-factor_Pluggable|gniazda SFP]]
 (Small Form-factor Pluggable).
+\\
+{{bio-sk:fizyczna_okablowanie:sfp1.webp?300|Moduł SFP (z prawej); pod nim gniazdo SFP w switchu; z lewej kompatybilny wtyk światłowodowy (LC Duplex)}}
+{{bio-sk:fizyczna_okablowanie:sfp2.webp?300|Z prawej zainstalowany moduł SFP z dopiętym patch cordem światłowodem, z lewej włożony kabel DAC (opisany niżej w materiałach)}}
 Przykłady takich gniazd/modułów to SFP, SFP+, SFP28 i SFP56 (odpowiednio 1G,
@@ Line 357: / Line 417: @@
 \\
 Większość modułów SFP używa złącz LC, często spotyka się też złącza SC (np. w patch panelach).
+\\
+{{bio-sk:fizyczna_okablowanie:lc_sc2.webp?300|Złącze LC, tutaj dopięte do modułu SFP+, zajmuje tyle miejsca co zwykła "RJ"-tka, stąd jego popularność w sprzęcie}}
+{{bio-sk:fizyczna_okablowanie:lc_sc1.webp?300|Złącze SC, tutaj dopięte do beczki w patch panelu, zajmuje więcej miejsca niż zwykła "RJ"-tka, ale dzięki temu jest wygodniejsze}}
 Przełącznica światłowodowa / patch panel światłowodowy to najczęściej stalowa