===== Wstęp =====

<WRAP right>
{{bio-sk:basics_routing:switch-router-symbols.svg}}
</WRAP>
Do budowy sieci lokalnych (ale nie tylko) używa się głównie dwóch typów urządzeń:
przełączników (ang. //switch//) i trasowników (ang. //router//).

Dwa urządzenia połączone ze sobą kablem lub połączone za pośrednictwem samych
switchy mogą wysłać bezpośrednio do siebie ramki ethernetowe.

Jeżeli na ścieżce między urządzeniem źródłowym //SRC// a urządzeniem docelowym
//DST// jest router //R//, to urządzenie //SRC// nie może wysyłać ramki
ethernetowej do urządzenia //DST//. Zamiast tego, //SRC// może wysłać ramkę
ethernetową do routera //R//, który patrząc na dane zawarte w ramce (zwykle
adresy IP) prześle ją dalej do urządzenia //DST//.
\\
{{bio-sk:basics_routing:router_pass.svg}}

==== Adresy MAC ====

Do adresowania ramek ethernetowych – wiadomości przesyłanych między urządzeniami
bezpośrednio połączonymi lub połączonym tylko switchami – używa się
[[http://en.wikipedia.org/wiki/MAC_address|adresów MAC]] (adresów fizycznych).
\\
Adres MAC ma 48 bitów i jest zapisywany szesnastkowo, w 6 grupach po 8 bajtów
oddzielonych dwukropkiem.
\\
Przykład adresu: <html><tt>5c:f9:dd:78:3d:88</tt></html>.

Adresy MAC są wykorzystywane też w innych sieciach niż Ethernet – przykładowo
są tak samo używane w sieciach Wi-Fi.

=== Unikalne adresy MAC ===

Adres MAC używany domyślnie (tzn. używany jeśli administrator nie wybierze innego)
jest ustawiany w nienadpisywalnej pamięci karty sieciowej przez jej producenta.
\\
Taki adres MAC jest podzielony na dwie części: pierwsza połowa to
identyfikator producenta (OUI), druga połowa to numer karty.
\\
<small>
Producenci sprzętu muszą [[https://standards.ieee.org/products-programs/regauth/|wykupić pulę adresów]].
Lista zajętych początków adresów jest [[https://standards-oui.ieee.org/|dostępna publicznie]],
razem z informacją kto ma który OUI.
</small>

System operacyjny musi sam wpisać adres MAC do każdej ramki, 
adres MAC używany przez kartę można zmienić na inny.

=== Pozostałe adresy MAC ===

Adresy MAC z ustawionym bitem <html><tt>0x01</tt></html> w pierwszym bloku to adresy multicastowe (i adres rozgłoszeniowy, <html><tt>ff:ff:ff:ff:ff:ff</tt></html>).
\\
<small>Adresy użyte przez IPv4 do multicastu zaczynają się od ''01:00:5e:…'', a IPv6 od ''33:33:…''</small>

Adresy MAC z ustawionym bitem <html><tt>0x02</tt></html> w pierwszym bloku to adresy lokalnie
administrowane (nieunikalne). Można je nadawać np. urządzeniom wirtualnym.

=== Wyświetlanie / zmiana adresów MAC ===

| odczyt adresów MAC               | zmiana adresu MAC                                           |
| ''ip link [show dev //eth0//]''  | ''ip link set dev //eth0// address //12:34:56:78:90:ab//''  |
| ''ifconfig [//eth0//]''          | ''ifconfig //eth0// hw ether //12:34:56:78:90:ab//''        |
<html><div style="margin-top:-1.2em"></div></html>
<small>Większość sterowników kart pozwala zmieniać MAC tylko na wyłączonych kartach.</small>

++++ Przykłady poleceń wyświetlających adres MAC: |
<html>
<pre>
<b>/ # ip l</b>
2: em1: &lt;BROADCAST,MULTICAST,UP,LOWER_UP&gt; mtu 1500 qdisc pfifo_fast master br0 state UP mode DEFAULT group default qlen 1000
    link/ether <span title="Adres MAC interfejsu em1" style="background-color:rgba(0,255,0,0.2)">5c:f9:dd:78:3d:88</span> brd ff:ff:ff:ff:ff:ff
3: p4p1: &lt;BROADCAST,MULTICAST,UP,LOWER_UP&gt; mtu 1500 qdisc mq state UP mode DEFAULT group default qlen 1000
    link/ether <span title="OUI (organizationally unique identifier), identyfikator organizacji" style="background-color:rgba(255,0,0,0.2)">90:e2:ba</span>:<span title="24 bity na urządzenia w tym bloku adresów MAC" style="background-color:rgba(0,0,255,0.15)">1a:4d:48</span> brd ff:ff:ff:ff:ff:ff
5: wlan0: &lt;BROADCAST,MULTICAST&gt; mtu 1500 qdisc noop state DOWN mode DEFAULT group default qlen 1000
    link/ether <span style="background-color:rgba(0,0,0,0.1)">0</span><span title="Bit 0x1 w tym bloku oznaczałby adres multicastowy, bit 0x2 oznaczały lokalnie administrowany MAC" style="background-color:rgba(255,0,0,0.25)">8</span><span style="background-color:rgba(0,0,0,0.1)">:ed:b9:4c:31:8b</span> brd ff:ff:ff:ff:ff:ff

<b>/ # ifconfig -a</b>
em1: flags=4163&lt;UP,BROADCAST,RUNNING,MULTICAST&gt;  mtu 1500
        ether <span title="Adres MAC interfejsu em1" style="background-color:rgba(0,255,0,0.2)">5c:f9:dd:78:3d:88</span>  txqueuelen 1000  (Ethernet)
        RX packets 2702  bytes 355076 (346.7 KiB)
        RX errors 0  dropped 0  overruns 0  frame 0
        TX packets 523  bytes 53668 (52.4 KiB)
        TX errors 0  dropped 0 overruns 0  carrier 0  collisions 0
        device interrupt 20  memory 0xddf00000-ddf20000  

p4p1: flags=4163&lt;UP,BROADCAST,RUNNING,MULTICAST&gt;  mtu 1500
        inet 192.168.1.2  netmask 255.255.255.0  broadcast 0.0.0.0
        inet6 fe80::92e2:baff:fe1a:4d48  prefixlen 64  scopeid 0x20&lt;link&gt;
        ether <span title="OUI (organizationally unique identifier), identyfikator organizacji" style="background-color:rgba(255,0,0,0.2)">90:e2:ba</span>:<span title="24 bity na urządzenia w tym bloku adresów MAC" style="background-color:rgba(0,0,255,0.15)">1a:4d:48</span>  txqueuelen 1000  (Ethernet)
        RX packets 293  bytes 60122 (58.7 KiB)
        RX errors 0  dropped 0  overruns 0  frame 0
        TX packets 286  bytes 26478 (25.8 KiB)
        TX errors 0  dropped 0 overruns 0  carrier 0  collisions 0
        device memory 0xdd420000-dd43ffff  

wlan0: flags=4098&lt;BROADCAST,MULTICAST&gt;  mtu 1500
        ether <span style="background-color:rgba(0,0,0,0.1)">0</span><span title="Bit 0x1 w tym bloku oznaczałby adres multicastowy, bit 0x2 oznaczały lokalnie administrowany MAC" style="background-color:rgba(255,0,0,0.25)">8</span><span style="background-color:rgba(0,0,0,0.1)">:ed:b9:4c:31:8b</span>  txqueuelen 1000  (Ethernet)
        RX packets 0  bytes 0 (0.0 B)
        RX errors 0  dropped 0  overruns 0  frame 0
        TX packets 0  bytes 0 (0.0 B)
        TX errors 0  dropped 0 overruns 0  carrier 0  collisions 0
</pre>
</html>
++++

==== Podsieci i adresy IP a switche/routery ====

Urządzenia połączone ze sobą kablem lub połączone za pośrednictwem switchy mogą
wysyłać do siebie wiadomości bezpośrednio, więc nadaje im się adresy z tej samej
podsieci IP.

Połączone ze sobą bezpośrednio switche razem z bezpośrednio połączonymi do tych
switchy urządzeniami tworzą [[https://en.wikipedia.org/wiki/Network_segment|segment sieci]]
nazywany [[https://pl.wikipedia.org/wiki/Domena_rozg%C5%82oszeniowa|domeną rozgłoszeniową]].
\\
**Nadanie adresów IP z tej samej podsieci na urządzeniach podłączonych do
różnych takich segmentów sieci jest nieprawidłową konfiguracją!**
\\
Komunikacje między takimi segmentami (domenami rozgłoszeniowymi) realizują routery.

==== Trasy ====

<WRAP right>
{{bio-sk:basics_routing:why-route.svg}}
</WRAP>
Spójrz na sieć z ilustracji. Zauważ, że cokolwiek PC1 chce przesłać przez sieć,
może przesłać jedynie kablem do urządzenia R1 – bo tylko takie połączenie ma.
\\
Ale co z PC2? Jeżeli chce wysłać dane do PC1 albo do PC3, to skąd ma wiedzieć
czy przesłać je kablem "w lewo" czy "w prawo"?
\\
I skąd ma wiedzieć czy podać te dane do przekazania dalej urządzeniu R1 czy R2
(na "lewym" kablu), bądź R3 czy R4 (na "prawym" kablu)?
\\
Wszystko to musi ustawić administrator tworząc tablicę tras.

Urządzenia podejmują decyzję dokąd dalej wysłać pakiet na podstawie
**tablicy tras** ([[http://en.wikipedia.org/wiki/Routing_table|routing table]]).
\\
Taką tablicę tras można zbudować ręcznie (trasowanie statyczne), lub skonfigurować
i uruchomić protokół trasowania dynamicznego który automatycznie zbuduje taką tablicę.

Tablica tras to lista wpisów które określają do jakich adresów IP ten komputer
zna drogę i wskazuje jak/którędy można się do tych adresów dostać.
\\
W tablicy tras są zarówno informacje o adresach IP z którymi urządzenie może
się bezpośrednio komunikować (trasy bezpośrednie), jak i informacje o adresach
do których można się dostać tylko za pośrednictwem innych urządzeń.

Na każdy wpis w tablicy tras składa się:
  * cel – sieć docelowa (np. 1.2.0.0/16, 192.168.2.0/24),
  * trasa – adres następnego skoku (np. 3.4.5.6, 192.168.1.1) lub/i interfejs wyjściowy (eth1, wlan0):
    * dla sieci bezpośrednio podłączonych podaje się tylko urządzenie,
    * w każdym innym przypadku podaje się **adres następnego skoku, czyli adres bezpośrednio połączonego urządzenia** któremu przekazać wiadomość od przesłania dalej,
  * metryka – koszt wysłania daną trasą pakietu, używany do porównywania tras do tego samego celu (metryka to wartość liczbowa, np. 0, 1, 10, 679842).

Zwykle definiuje się w tablicy tras też **trasę domyślną**. \\
Czasami jest ona traktowana "specjalnie" – pokazywana w osobnym miejscu lub opisana jako //default// (zamiast adresu sieci). \\
Jeśli nie – do zdefiniowania trasy domyślnej używa się adresu 0.0.0.0/0
  
Przykład tablicy tras w Linuksie:
<html><div style="margin-top:-1.2em;margin-bottom:-1.2em"></div></html>
<html><pre>
<span title="Trasa domyślna – będzie użyta jak żadna inna się nie dopasuje" style="background-color:rgba(255,0,255,0.1)">default</span>          <span title="Wskazanie do kogo przekazać dalej pakiet idący na adresy IP ze wskazanej sieci" style="background-color:rgba(255,0,0,0.2)">via 150.254.32.65</span>  dev br0 <span title="Trasę ustawił protokół DHCP" style="background-color:rgba(0,128,0,0.1)">proto dhcp</span>
<span title="Wskazanie do których adresów IP prowadzi trasa" style="background-color:rgba(255,255,0,0.2)">10.0.0.0/8</span>       <span title="Wskazanie do kogo przekazać dalej pakiet idący na adresy IP ze wskazanej sieci" style="background-color:rgba(255,0,0,0.2)">via 150.254.32.126</span> dev br0
<span title="Wskazanie do których adresów IP prowadzi trasa" style="background-color:rgba(255,255,0,0.2)">10.3.0.0/16</span>      <span title="Wskazanie do kogo przekazać dalej pakiet idący na adresy IP ze wskazanej sieci" style="background-color:rgba(255,0,0,0.2)">via 150.254.32.65</span>  dev br0
<span title="Wskazanie do których adresów IP prowadzi trasa" style="background-color:rgba(255,255,0,0.2)">10.8.0.0/16</span>      <span title="Wskazanie do kogo przekazać dalej pakiet idący na adresy IP ze wskazanej sieci" style="background-color:rgba(255,0,0,0.2)">via 172.16.0.1</span>     dev enp1s0 <span title="Koszt wysłania pakietu tą trasą" style="background-color:rgba(0,0,255,0.1)">metric 100</span>
<span title="Wskazanie do których adresów IP prowadzi trasa" style="background-color:rgba(255,255,0,0.2)">10.8.0.0/16</span>      <span title="Wskazanie do kogo przekazać dalej pakiet idący na adresy IP ze wskazanej sieci" style="background-color:rgba(255,0,0,0.2)">via 150.254.32.88</span>  dev br0    <span title="Koszt wysłania pakietu tą trasą" style="background-color:rgba(0,0,255,0.1)">metric 200</span>
150.254.32.64/26 dev br0    <span title="Trasę automatycznie ustawił kernel przy dodaniu IP z tej sieci do interfejsu" style="background-color:rgba(0,128,0,0.1)">proto kernel</span> scope link src 150.254.32.75
172.16.0.0/16    dev enp1s0 <span title="Trasę automatycznie ustawił kernel przy dodaniu IP z tej sieci do interfejsu" style="background-color:rgba(0,128,0,0.1)">proto kernel</span> scope link src 172.16.0.10
<span title="Dodana ręcznie informacja że komputery z sieci 172.18.0.0/16 są bezpośrednio osiągalne przez urządzenie enp1s0" style="background-color:rgba(255,128,0,0.2)">172.18.0.0/16    dev enp1s0 scope link</span>
</pre></html>

==== Trasowanie ====

**Trasowanie** (routing) to wyznaczenie następnego urządzenia do którego
zostanie przesłana wiadomość kierowana pod wskazany w tej wiadomości docelowy
adres IP.
\\
Na każdym kolejnym urządzeniu wyznaczany jest adres IP następnego skoku
i interfejs którym pakiet zostanie wysłany (nigdy cała trasa). 

Schemat wyboru trasy na podstawie tablicy tras:
  - z tras do sieci w których znajduje się docelowy adres wybiera się trasy do sieci o najdłuższej masce, <small>np.: \\ <html>
    <div style="display:inline-block"><pre style="margin:0em;padding:.25em .5em;line-height:100%">172.21.0.0/16 via 172.16.0.16 dev eth2
172.21.0.0/24 via 172.16.0.24 dev eth2 
172.21.0.0/28 via 172.16.0.28 dev eth2</pre></div>
    </html> \\ pakiet kierowany do 172.21.0.15 zostanie wysłany przez 172.16.0.28, a \\ pakiet kierowany do 172.21.0.55 zostanie wysłany przez 172.16.0.24</small>
  - jeśli wybór nie jest jednoznaczny - trasa o najmniejszym koszcie, <small>np.: \\ <html>
    <div style="display:inline-block"><pre style="margin:0em;padding:.25em .5em;line-height:100%">150.254.44.0/23 dev wlan0  proto kernel  scope link  src 150.254.45.39   metric 2003
150.254.44.0/23 dev wlan1  proto kernel  scope link  src 150.254.44.149  metric 1002</pre></div>
    </html> \\ tu zawsze wybrana jest trasa przez 150.254.44.149, jako ta o niższym koszcie</small>
  - jeśli wybór nie jest jednoznaczny - pierwsza w tablicy. <small> \\ <html>
    <div style="display:inline-block"><pre style="margin:0em;padding:.25em .5em;line-height:100%">default via 150.254.44.1 dev wlan0
default via 150.254.130.42 dev eth0</pre></div>
    </html></small>

==== Sprawdzanie trasy ====

Do sprawdzania trasy którą idą dane do wskazanego adresu IP (czy nazwy domenowej), czyli do sprwdzenia przez jakie routery IP przechodzą dane na drodze do podanego celu, można użyć poleceń:
  * ''traceroute {-I|-T} <//cel//>'' \\ <small>Z uwagi na firewall Politechniki proszę używać opcji ''-I'' lub ''-T'', która go skutecznie omija</small>
  * ''mtr <//cel//>''
Zauważ, że urządzenia na trasie mogą:
  * przekazywać dalej dane, ale nie odpowiadać na próbę zbadania trasy <small>(np. mieć tak ustawiony firewall)</small>,
  * mieć źle skonfigurowaną tablicę tras, przez co nie wiedzą gdzie wysłać odpowiedź na próbę zbadania trasy.

++++ Przykład badania trasy: |
<html>
<pre>
<b>/ # traceroute -T www.gov.pl</b>
traceroute to www.gov.pl (185.32.48.49), 30 hops max, 60 byte packets
 1  150.254.32.65 (150.254.32.65)  <span title="Czas odpowiedzi od tego urządzenia" style="background-color:rgba(0,255,0,0.2)">0.677 ms</span>  0.461 ms  0.523 ms
 2  150.254.30.129 (150.254.30.129)  0.565 ms  0.553 ms  0.542 ms
 3  hellfire.put.poznan.pl (150.254.6.36)  0.915 ms<span title="'*' wskazuje że na jedną (z trzech w tym przypadku) prób badania trasy urządzenie odległe o trzy skoki nie odpowiedziało" style="background-color:rgba(255,128,0,0.2)">  *  </span>0.892 ms
 4  PUTNET-BGP-P.put.poznan.pl (150.254.4.66)  0.700 ms  0.606 ms  1.645 ms
<span title="Pierwsza liczba oznacza ile skoków (ile pośrednich routerów) jest od urządzenia na którym wykonano komendę do wskazanego w tej linii urządzenia" style="background-color:rgba(0,0,255,0.2)"> 5 </span> 237.14.119.185-rev.hti.pl (185.119.14.237)  1.078 ms  0.774 ms  1.051 ms
 6  088156078001.p2p.business.static.vectranet.pl (88.156.78.1)  7.493 ms  6.434 ms  6.538 ms
 7  exatel.tpix.pl (195.149.232.45)  23.117 ms  22.719 ms  22.763 ms
 8  88.220.42.166 (88.220.42.166)  7.340 ms  7.523 ms  7.495 ms
 9  <span title="Linia z samymi '*' oznacza że któreś urządzenie na trasie nie odpowiada na próby badania trasy, ale jak widać z kolejnych linii przekazuje dalej wiadomości" style="background-color:rgba(255,0,0,0.2)">* * *</span>
10  100.90.0.6 (100.90.0.6)  7.943 ms  7.506 ms  8.292 ms
11  185.32.48.49 (185.32.48.49)  7.623 ms  7.725 ms  7.957 ms
<b>/ # traceroute poznan.pl</b>
traceroute to poznan.pl (150.254.186.176), 30 hops max, 60 byte packets
 1  150.254.32.65 (150.254.32.65)  0.729 ms  0.565 ms  0.654 ms
 2  150.254.30.129 (150.254.30.129)  0.577 ms  0.614 ms  0.596 ms
 3  hellfire.put.poznan.pl (150.254.6.36)  1.528 ms  0.909 ms  0.595 ms
 4  PUTNET-BGP-P.put.poznan.pl (150.254.4.66)  18.596 ms  18.314 ms  18.297 ms
 5  <span title="Nazwa domenowa uzyskana z DNS pytając o adres IP tego urządzenia" style="background-color:rgba(0,255,255,0.2)">mx-pp-wilda-irb-1.man.poznan.pl</span> (<span title="Adres IP urządzenia odległego o pięć skoków" style="background-color:rgba(255,255,0,0.2)">150.254.163.29</span>)  1.206 ms  1.243 ms  1.171 ms
 6  150.254.249.66 (150.254.249.66)  1.485 ms  0.921 ms  1.540 ms
 7  <span title="Linia z samymi '*' oznacza że któreś urządzenie na trasie nie odpowiada na próby badania trasy. Ponadto w tym przykładzie żadna z kolejnych linii nie odkrywa dalszych urządzeń. Zwykle oznacza to filtrowanie odpowiedzi (firewall) lub błąd konfiguracyjny na nieodpowiadającym urządzeniu." style="background-color:rgba(255,0,0,0.2)">* * *</span>
 8  * * *
 9  * * *
...
</pre>
</html>
++++

===== Polityka systemu względem ruchu przechodzącego =====

Domyślnie Linux **nie** pozwala na przekazywanie pakietów które przyszły na
jednym interfejsie do wysłania innym interfejsem (ang. //packet forwarding//).
\\
Żeby zmienić to zachowanie, czyli pozwolić Linuksowi pracować jako router,
należy zmienić parametry jądra wykonując komendy:
\\
''sysctl net.ipv4.conf.all.forwarding=1''
\\
''sysctl net.ipv6.conf.all.forwarding=1''

<small>
Komenda ''sysctl'' zmienia opcje jądra systemu operacyjnego. Więcej informacji
znajdziesz w [[https://docs.kernel.org/networking/ip-sysctl.html|dokumentacji jądra]].

Zamiast komendy ''sysctl'' można też skorzystać z katalogu /proc:
\\
''echo 1 > /proc/sys/net/ipv4/conf/all/forwarding''
\\
''echo 1 > /proc/sys/net/ipv6/conf/all/forwarding''
\\
dla IPv4 będzie też działać starszy plik: ''echo 1 > /proc/sys/net/ipv4/ip_forward''

Ponadto na większości produkcyjnych systemów firewall domyślnie zabrania
przepuszczania ruchu
</small>

===== Trasowanie statyczne w Linuksie =====

==== Wyświetlanie tablic routingu w systemie Linux ====

Wypisanie trasy (uwaga, komendy wypisują zwykle osobno trasy do IPv4 i IPv6):
  * ''ip [-6] route [list|show]'' \\ np. ''ip route''
  * ''route [-6]''       <small>(komenda ze starszej paczki narzędzi – ''net-tools'' – tej z której jest ''ifconfig'')</small>
  * <small>''ip route show table all''       pokaże wszystkie trasy naraz</small>
<html><div style="margin-top:-1.2em"></div></html>
Wyświetlenie adresu następnego skoku do podanego adresu docelowego na podstawie skonfigurowanej tablicy tras:
  * ''ip route get <addr>''

++++ Przykłady poleceń | 
<html><pre>
<b>/ # ip route</b>
<span title="Trasa domyślna (trasa do 0.0.0.0/0)" style="background-color:rgba(0,255,0,0.2)">default</span> via 10.0.1.2 dev br0 proto dhcp src 10.0.1.3 metric 3 
<span title="Cel trasy - sieć 10.0.0.0/24" style="background-color:rgba(0,255,0,0.2)">10.0.0.0/24</span> <span title="Następny skok" style="background-color:rgba(255,0,0,0.2)">via 10.0.1.1</span> <span title="Urządzenie przez które dostępny jest adres następnego skoku" style="background-color:rgba(255,255,0,0.4)">dev br0</span> proto dhcp <span title="Adres używany jako źródłowy, ma znaczenie jeśli komputer ma wiele adresów IP" style="background-color:rgba(0,0,255,0.15)">src 10.0.1.3</span> <span title="Metryka (koszt) trasy" style="background-color:rgba(255,0,255,0.2)">metric 3</span> 
<span title="Trasa bez adresu IP następnego skoku oznacza, że komputery z tej sieci są bezpośrednio połączone do podanego interfejsu" style="background-color:rgba(255,0,0,0.2)">10.0.1.0/24 dev br0</span> proto dhcp scope link src 10.0.1.3 metric 3 
10.0.2.0/24 via 10.0.1.254 dev br0 
10.0.3.0/24 via 10.0.1.254 dev br0 metric 200 <span title="Przykład dodatkowej opcji trasy" style="background-color:rgba(0,0,0,0.1)">mtu 1480</span> 
<span title="Przykład specjalnego typu trasy (tutaj: zaznaczenie, że tych adresów nie ma w sieci)" style="background-color:rgba(0,0,0,0.1)">blackhole 10.0.4.0/24</span> 

<b>/ # route -n</b>
Kernel IP routing table
Destination     Gateway         Genmask         Flags Metric Ref    Use Iface
<span title="Trasa domyślna" style="background-color:rgba(0,255,0,0.2)">0.0.0.0</span>         10.0.1.2        0.0.0.0         UG    3      0        0 br0
<span title="Cel trasy - sieć lub komputer 10.0.0.0, w zależności od maski podanej dalej" style="background-color:rgba(0,255,0,0.2)">10.0.0.0</span>        10.0.1.1        <span title="Maska adresu docelowego – w tym przypadku /24, czyli jest to adres do sieci" style="background-color:rgba(0,255,0,0.2)">255.255.255.0</span>   UG    3      0        0 br0
10.0.1.0        <span title="Brak adresu następnego skoku oznacza sieć bezpośrednio połączoną" style="background-color:rgba(255,0,0,0.2)">0.0.0.0</span>         255.255.255.0   U     3      0        0 br0
10.0.2.0        <span title="Adres następnego skoku" style="background-color:rgba(255,0,0,0.2)">10.0.1.254</span>      255.255.255.0   UG    0      0        0 br0
10.0.3.0        10.0.1.254      255.255.255.0   UG    200    0        0 br0
10.0.4.0        0.0.0.0         255.255.255.0   U     0      0        0 *

<b>/ # ip route get 10.0.1.2</b>
10.0.1.2 dev br0 src 10.0.1.3 uid 1000 
    cache 

<b>/ # ip route get 10.0.0.1</b>
10.0.0.1 via 10.0.1.1 dev br0 src 10.0.1.3 uid 1000 
    cache 

<b>/ # ip route get 150.254.32.129</b>
150.254.32.129 via 10.0.1.2 dev br0 src 10.0.1.3 uid 1000 
    cache

<b>/ # ip route get 10.0.3.3</b>    
10.0.3.3 via 10.0.1.254 dev br0 src 10.0.1.3 uid 1000 
    cache mtu 1480
</pre></html>
++++

==== Komendy zmieniające trasy ====

=== iproute2 ===
<html><div style="margin-top:-1.2em"></div></html>
|                       Dodanie trasy | ''ip route add <//addr//>/<//mask//> [via <//addr//>] [dev <//ifname//>]''                                                        |
|   Dodanie trasy przez następny skok | ''ip route add <//addr//>/<//mask//> via <//addr//>''                     \\ np.: ''ip r add 192.168.5.0/24 via 192.168.0.254''   |
|     <small> Dodanie trasy przez urządzenie </small>|<small> ''ip route add <//addr//>/<//mask//> dev <//ifname//>''                   \\ np.: ''ip r add 192.168.6.0/24 dev tun0''            </small>|
|             Dodanie trasy domyślnej | ''ip route add default via <//następny skok//> [dev <//urządzenie//>]''   \\ np.: ''ip r add default via 192.168.0.1''            |
|                     Usunięcie trasy | ''ip route del <//specyfkacja trasy//>''                                  \\ np.: ''ip r del 192.168.5.0/24 via 192.168.0.254''   |
|    Usunięcie całej tablicy routinug | ''ip route flush'' \\  <small>Uwaga! Usuwa też trasy do bezpośrednio połączonych sieci.</small>                                                                                                             |

=== net-tools ===
<html><div style="margin-top:-1.2em"></div></html>
|            Dodanie trasy | ''route add [-net|-host] <//cel//> [netmask <//maska//>] [gw <//brama//>] [dev <//ifname//>]'' , np. \\ ''route add -net 192.168.5.0 [netmask 255.255.255.0] gw 192.168.0.254'' |
|          Usunięcie trasy | ''route del [-net|-host] <//cel//> [netmask <//maska//>] [gw <//brama//>] [dev <//ifname//>]'' , np. \\ ''route del -net 192.168.5.0 [netmask 255.255.255.0] gw 192.168.0.254'' |
|  Dodanie trasy domyślnej | ''route add default [gw <//brama//>] [dev <//ifname//>]'', np: \\ ''route add default gw 192.168.0.1'' \\ <small>Uwaga! Starsze wersje nie znają słowa kluczowego default, trzeba ustawiać trasę do 0.0.0.0/0 </small> |

<small>Komendy ustawiające trasy IPv4 i IPv6 są identyczne, przykłady są tylko dla IPv4 dla zwięzłości materiałów.</small>

Trasa może definiować jednocześnie adres następnego skoku i urządzenie.
\\
Podanie samego urządzenia starczy **tylko** w specjalnych przypadkach, takich
jak np. sieć bezpośrednio połączona.

<small>
Przy definiowaniu trasy można podać też inne opcje mające wpływ na wybór trasy
(''metric'', ''src'') jak i też na sposób wysyłania nią pakietów (np. ''mtu'',
opcje TCP).

W Linuksie istnieją specjalne pseudo-trasy odrzucające pakiety –
''throw'',  ''unreachable'',  ''prohibit'', ''blackhole'', np:\\
''ip r a blackhole 10.0.0.0/8'' \\
''ip r a unreachable 10.0.0.0/8'' \\
</small>

===== Wireshark =====

[[https://www.wireshark.org|Wireshark]] to narzędzie, które pozwala między innymi wyświetlić
i analizować wiadomości wysłane przez karty sieciowe.
\\
W tym celu, po uruchomieniu należy wybrać kartę i rozpocząć przechwytywanie.
Następnie wyświetli się lista przechwyconych wiadomości. Zaznaczenie jednej z
nich spowoduje wyświetlenie jej w postaci rozkodowanej – rozwijalnego
drzewa dla każdego z kolejnych użytych na różnych warstwach sieci protokołów.
<small>Dodatkowo treści wiadomości pokazywana jest szesnastkowo</small>.


===== [Ekstra] Komendy dla Windowsa =====
  * Obsługa tablicy routingu – odwieczne polecenie ''[[https://learn.microsoft.com/en-us/windows-server/administration/windows-commands/route_ws2008|route]]'' (uwaga, wsparcie tylko dla IPv4)
    * Wyświetlenie tablicy tras ''route print''
    * Dodanie trasy: ''route add <SIEĆ> mask <MASKA> <NEXT_HOP>'' \\ np. ''route add 192.168.1.0 mask 255.255.255.0 10.0.0.1''
    * Usunięcie trasy ''route delete <SIEĆ>'' \\ (uwaga! jeśli jest wiele tras do tego samego adresu sieci z różnymi maskami – wszystkie będą usunięte!)
  * Można też użyć odpowiedni cmdlet modułu [[https://learn.microsoft.com/en-us/powershell/module/nettcpip/?view=windowsserver2022-ps|NetTCPIP]] albo komendę ''[[https://learn.microsoft.com/en-us/previous-versions/windows/it-pro/windows-server-2008-r2-and-2008/cc753156(v=ws.10)#add-route|netsh]]''
  * Sprawdzenie trasy: ''tracert''
  * Włączenie ruchu przechodzącego:
    * Wpisanie wartości ''1'' typu DWORD do ''HKLM\SYSTEM\CurrentControlSet\Services\Tcpip\Parameters\IPEnableRouter''
    * Podobne działanie daje udostępnienie połączenia internetowego (ppm na połączeniu sieciowym / "Właściwości" / karta "Udostępnianie" / "Zezwalaj innym użytkownikom sieci na łączenie się poprzez połączenie internetowe tego komputera")